Na Konferencji “Azymut dla CFO” 20.03 podczas dyskusji na temat skutecznych strategii rozwoju firmy dyrektorzy rozmawiali również o warunkach do rozwoju produkcji w Polsce, a zatem i o cenie oraz dostępności energii, także uwarunkowaniach regulacyjnych związanych z jej produkcja, a rzutujących na inne branże. Padło m.in. takie zdanie “Najbardziej mnie martwi koncepcja liczenia śladu węglowego w przypadku baterii (ale czy tylko?) w oparciu o miks kraju a nie zużycie producenta.”
Niech ten przykład posłuży nam do oceny aktualnej i spodziewanej sytuacji Polski w tym zakresie.
Ilość energii elektrycznej potrzebnej do wyprodukowania 1 kWh baterii elektrycznej
Ilość energii elektrycznej potrzebnej do wyprodukowania 1 kWh baterii elektrycznej może się znacznie różnić w zależności od technologii i skali produkcji. Szacuje się, że ślad węglowy całego cyklu życia produkcji baterii może wynosić od 61 do 146 kg CO2eq/kWh baterii, w zależności od źródeł energii użytych w procesie produkcji. Ten zakres uwzględnia zarówno energię elektryczną, jak i emisje związane z wydobyciem i przetworzeniem surowców.
Jednocześnie trudno jest podać dokładną ilość energii elektrycznej potrzebnej do wydobycia i przetworzenia surowców, transportu ich oraz produkcji baterii, ponieważ zależy to od wielu czynników, takich jak źródła energii użyte w tych procesach. Jednak ogólnie można przyjąć, że energia potrzebna do wydobycia i przetworzenia surowców może być kilkukrotnie większa niż energia użyta w samej produkcji baterii.
Wskaźnik CO2 jako standard oceny wpływu na środowisko
Z drugiej strony przyjęty za standard oceny wpływu na środowisko wskaźnik CO2 jest bardzo niekorzystny dla jednych źródeł energii i bardzo korzystny dla drugich poprzez to, że nie uwzględnia całego cyklu życia źródła energii zarówno w przypadku budowy oraz recyclingu źródła energii jak i budowy oraz recyclingu źródła i samych surowców wykorzystywanych w tym źródle wytwarzania energii.
Sytuacja energetyczna Polski
Historię zmian miksu energetycznego w Polsce przedstawia rysunek:
W dużym uproszczeniu Polska nie ma:
– własnej technologii zaspokającej zapotrzebowanie na energię elektryczną w Polsce w ciągu najbliższych 5-15 lat.
– nie ma surowców kopalnych energetycznych (poza węglem) w odpowiedniej ilości,
– nie ma własnej technologii wytwarzania energii z OZE (woda, wiatr, słońce, atom, wodór, itp.),
– nie ma surowców umożliwiających wytworzenie własnej technologii wytwarzania energii z OZE,
– nie ma własnych źródeł wytwarzania energii atomowej,
– nie ma własnej technologii wytwarzania energii atomowej,
– nie ma dostępu do własnych złóż surowców potrzebnych do produkcji źródeł OZE (paneli fotowoltaicznych, turbin wiatrowych itp.),
– nie ma dostępu do własnych złóż surowców potrzebnych do produkcji energii atomowej,
Poza węglem i technologią wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej z węgla Polska nie mamy nic własnego, a pomimo to nakłada na siebie zobowiązania, których nie jest w stanie spełnić w ciągu 5-15 lat.
Duży wzrost produkcji energii elektrycznej z OZE w Polsce w ciągu 5-15 lat przy jednoczesnym spadku produkcji energii elektrycznej i cieplnej z węgla spowoduje:
– braki energii w okresach braku produkcji z OZE,
– konieczność kupowania energii od producentów energii atomowej i z gazu spoza Polski,
– uzależnienie się od dostaw technologii OZE,
– uzależnienie się od dostaw technologii atomowej,
– uzależnienie się od dostaw surowców do produkcji energii atomowej,
– konieczność składowania oraz recyklingu odpadów z produkcji OZE oraz atomowej w Polsce,
– konieczność ponoszenia wysokich kosztów recyklingu odpadów z produkcji OZE oraz atomowej w Polsce który będzie wymagał energii przy jej braku w Polsce!
To sugeruje, że z dość niezależnej energetycznie gospodarki w ciągu ostatnich 25 lat zbudowaliśmy w Polsce gospodarkę niemal całkowicie zależną energetycznie od technologii lub źródeł zewnętrznych.
Pytania
- Dlaczego liczy się ślad węglowy, a nie całkowity wpływ na środowisko wynikających z wytworzenia i zużycia 1KWH energii?
- Dlaczego przyjęto taki sposób liczenia śladu węglowego?
- Jaki będzie w Polsce miks energii elektrycznej i cieplnej w ciągu 5-15 lat?
- Jakie będą w Polsce źródła energii elektrycznej i cieplnej w ciągu 5-15 lat?
- Kto ma źródła energii potrzebne Polsce w ciągu 5-15 lat?
- Kto ma technologie wytwarzania energii potrzebną w Polsce w ciągu 5-15 lat?
- Od czego i od kogo będzie zależna polska energetyka w ciągu 5-15 lat,
- z uwagi na miejsce na pochodzenia surowców energetycznych
- z uwagi na miejsce na pochodzenia technologii i wytwarzania energii?
Jaki będzie w Polsce miks energii elektrycznej i cieplnej w ciągu 5-15 lat?
W ciągu najbliższych 5-15 lat polski miks energetyczny będzie stopniowo zmieniał się w kierunku większego udziału odnawialnych źródeł energii (OZE) oraz gazu ziemnego, przy jednoczesnym zmniejszaniu udziału węgla.
Energia elektryczna:
- Udział OZE, głównie fotowoltaiki i energetyki wiatrowej, będzie wzrastał. Już w 2023 r. OZE odpowiadały za 27,1% produkcji energii elektrycznej, a moc zainstalowana OZE wyniosła 28,6 GW.
- Węgiel, który w 2023 r. odpowiadał za 60,5% produkcji energii elektrycznej, będzie stopniowo wypierany z rynku ze względu na wysokie koszty emisji CO2 i rozwój OZE.
- Gaz ziemny pozostanie istotnym źródłem energii ze względu na elastyczność i niższe emisje niż węgiel. Jego udział wzrósł o 41% w 2023 r.
Energia cieplna:
- Węgiel nadal będzie dominował w ciepłownictwie zawodowym i przemysłowym, ale jego zużycie spada. W 2023 r. zużycie węgla na produkcję ciepła wyniosło około 13,5 mln ton.
- Gaz ziemny odgrywa coraz większą rolę w produkcji ciepła, z rosnącym udziałem kogeneracji przemysłowej.
Jakie będą w Polsce źródła energii elektrycznej i cieplnej w ciągu 5-15 lat?
Źródła energii będą się zmieniać następująco:
Elektroenergetyka:
- Rozwój fotowoltaiki i energetyki wiatrowej jako głównych OZE.
- Spadek znaczenia elektrowni opalanych węglem kamiennym i brunatnym.
- Gaz ziemny jako źródło przejściowe wspierające stabilność systemu.
Ciepłownictwo:
- Dominacja gazu ziemnego oraz stopniowe wdrażanie technologii OZE (np. pompy ciepła).
- Możliwy rozwój systemów kogeneracyjnych opartych na gazie ziemnym.
Kto ma źródła energii potrzebne Polsce w ciągu 5-15 lat?
Polska będzie zależna od importu surowców energetycznych:
Gaz ziemny: Importowany głównie przez Baltic Pipe (40%) oraz terminal LNG (42%), z dostawcami takimi jak USA, Katar i Norwegia.
Ropa naftowa: Arabia Saudyjska i Norwegia są kluczowymi dostawcami po ograniczeniu importu z Rosji.
Węgiel kamienny: Import głównie z Kolumbii, Kazachstanu i RPA.
Kto ma technologie wytwarzania energii potrzebną Polsce w ciągu 5-15 lat?
Technologie potrzebne Polsce będą pochodziły od międzynarodowych liderów:
OZE: Technologie fotowoltaiczne i wiatrowe dostarczane przez firmy europejskie, chińskie i amerykańskie.
Gaz ziemny: Infrastruktura LNG oraz technologie kogeneracyjne rozwijane przez globalne koncerny.
Atom: Polska planuje budowę elektrowni jądrowych we współpracy z USA.
Od czego i od kogo będzie zależna polska energetyka w ciągu 5-15 lat?
a) Z uwagi na miejsce pochodzenia surowców energetycznych:
Polska będzie nadal importować większość surowców energetycznych:
Gaz ziemny z Norwegii (Baltic Pipe), USA i Kataru (LNG).
Ropa naftowa głównie z Arabii Saudyjskiej i Norwegii.
Węgiel kamienny z Kolumbii, Kazachstanu i RPA.
b) Z uwagi na miejsce pochodzenia technologii i wytwarzania energii:
Polska będzie zależna od zagranicznych technologii:
Technologie OZE dostarczane przez międzynarodowych producentów paneli fotowoltaicznych oraz turbin wiatrowych głównie z Chin.
Technologie atomowe głównie z USA.
Rozwój systemów magazynowania energii oraz recykling baterii oparte o technologie z Chin, Tajwanu i USA.